Anh hùng Cù Chính Lan là tấm gương tiêu biểu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, người chiến sĩ trẻ tuổi đã lập nên những chiến công vang dội trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, góp phần làm rạng danh quê hương Nghệ An và Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tuổi thơ và con đường đến với cách mạng
Cù Chính Lan sinh năm 1930 trong một gia đình bần nông tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Lớn lên giữa cảnh nghèo khó nhưng giàu truyền thống yêu nước, ngay từ nhỏ anh đã sớm giác ngộ cách mạng. Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bùng nổ, mới 16 tuổi, anh đã theo người lớn tham gia giành chính quyền ở địa phương và gia nhập đội thiếu niên trong làng.
Năm sau, anh tham gia dân quân xã, tích cực rèn luyện và công tác. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lan rộng, Cù Chính Lan là một trong những thanh niên đầu tiên của quê hương tình nguyện nhập ngũ, lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Trong quân ngũ, anh nổi bật bởi tinh thần chịu khó học hỏi, kiên trì luyện tập và luôn ghi nhớ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: căm thù giặc sâu sắc, thi đua liên tục và nêu cao tinh thần gương mẫu phục vụ nhân dân.
Những chiến công tiêu biểu trên chiến trường
Trong Chiến dịch Quang Trung (Hà Nam Ninh năm 1951), đơn vị của Cù Chính Lan tuy trang bị còn nhiều thiếu thốn nhưng đã phải đối đầu với lực lượng địch đông gấp nhiều lần. Bằng tinh thần quả cảm và mưu trí, anh cùng đồng đội chiến đấu ngoan cường, cướp vũ khí địch để tiêu diệt địch, lập nên chiến công xuất sắc. Sau trận đánh này, anh được tuyên dương với danh hiệu “anh hùng tay không giết giặc”.
Tháng 11/1951, thực dân Pháp mở rộng cuộc tiến công ra vùng tự do Hòa Bình nhằm nối lại “Hành lang Đông – Tây” và chia cắt hậu phương với tiền tuyến. Trước âm mưu đó, Trung ương Đảng chỉ đạo mở Chiến dịch Hòa Bình, đánh địch cả ở mặt trận chính diện lẫn sau lưng địch tại đồng bằng Bắc Bộ.
Trong trận Giang Mỗ lần thứ nhất ngày 7/12/1951, khi trận địa bị lộ và đơn vị buộc phải rút lui, Cù Chính Lan dũng cảm ở lại sau cùng, dùng súng máy kiềm chế hỏa lực địch, tạo điều kiện cho đơn vị rút an toàn. Sau đó, anh quay lại tìm và đưa được ba đồng chí bị thương về đơn vị.
Chiến công diệt xe tăng tại dốc Giang Mỗ
Trong trận Giang Mỗ lần thứ hai ngày 13/12/1951, khi đơn vị chuẩn bị rút lui sau khi tiêu diệt gọn một đại đội địch, xe tăng Pháp bất ngờ xuất hiện bắn dữ dội, gây nhiều thương vong và chặn đường rút. Trước tình thế nguy cấp, Cù Chính Lan dũng cảm xông lên, nhảy lên xe tăng, dùng tiểu liên bắn vào khe tháp xe. Khi súng bị trục trặc, anh nhanh trí xin lựu đạn của đồng đội, nhiều lần leo lên xe tăng để tiêu diệt địch.
Không để xe tăng thoát khỏi trận địa, anh bình tĩnh mở chốt lựu đạn, chờ thời điểm thích hợp rồi ném thẳng vào buồng lái. Quả lựu đạn nổ tung, tiêu diệt toàn bộ kíp lái, chiếc xe tăng mang số hiệu “B2885498 USA” bị phá hủy tại chỗ, góp phần quyết định vào thắng lợi của trận đánh.
Với chiến công đặc biệt xuất sắc này, Cù Chính Lan được Bộ Tổng Tư lệnh tặng Huân chương Quân công hạng Ba và tuyên dương danh hiệu “Anh hùng đánh xe tăng”. Từ đó, tên tuổi anh gắn liền với danh xưng “Anh hùng đường số 6”, trở thành nguồn cảm hứng cho phong trào thi đua học tập và noi gương trong toàn quân.
Sự hy sinh anh dũng và giá trị bất tử
Ngày 29/12/1951, trong trận đánh đồn Cô Tô, dù bị thương rất nặng, Cù Chính Lan vẫn không rời trận địa, tiếp tục chỉ huy tiểu đội phá liên tiếp nhiều lớp hàng rào dây thép gai, mở đường cho đơn vị tiến công. Khi đồn địch hoàn toàn bị tiêu diệt, cũng là lúc anh trút hơi thở cuối cùng. Khi ấy, anh mới tròn 20 tuổi, là tiểu đội trưởng bộ binh, Đại đoàn 304, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sự hy sinh của anh để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng là biểu tượng sáng ngời của lòng quả cảm và tinh thần sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc. Trên bia mộ liệt sĩ Cù Chính Lan tại Nghĩa trang liệt sĩ thành phố Hòa Bình, dòng chữ “Liệt sĩ Cù Chính Lan – Anh hùng Quân đội” được khắc trang trọng, ghi nhận những huân chương cao quý mà anh đã được trao tặng.
Ngày 19/5/1952, Cù Chính Lan là một trong bảy người đầu tiên trên cả nước được Đảng và Chính phủ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trong lễ tuyên dương công trạng ngày 10/8/1952, khi nghe báo cáo về chiến công của anh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị toàn thể hội trường đứng dậy mặc niệm người con ưu tú của dân tộc.
Hình ảnh Anh hùng Cù Chính Lan mãi mãi là biểu tượng bất tử của tinh thần chiến đấu quả cảm, lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc và là tấm gương sáng cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo.
