“Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không tồn tại lối đi nào khác…” – lời khẳng định đanh thép của Anh hùng Lý Tự Trọng đã vượt qua không gian và thời gian, trở thành tuyên ngôn sống, hun đúc lý tưởng và khát vọng cống hiến của nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam.
Xuất thân và những năm tháng đầu đời
Lý Tự Trọng tên khai sinh là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20/10/1914 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Cha anh là cụ Lê Hữu Đạt (còn gọi là Lê Khoan), quê làng Kẻ Vẹt, nay thuộc xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh; mẹ là cụ Nguyễn Thị Sờm, quê huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.
Do không chịu nổi sự đàn áp, bóc lột của thực dân phong kiến, gia đình anh rời quê hương sang sinh sống tại Bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom (Thái Lan), tiếp tục tham gia các hoạt động yêu nước của cộng đồng Việt kiều.
Tuổi thơ hun đúc tinh thần cách mạng
Ngay từ nhỏ, Lê Hữu Trọng đã bộc lộ sự nhanh nhẹn, thông minh và ý thức ham học. Khi mới hơn 6 tuổi, anh được theo học tại trường do các nhà lãnh đạo Việt Nam Quang phục Hội tổ chức ở Bản Mạy. Tại đây, anh được tiếp cận lịch sử dân tộc, những áng văn thơ yêu nước của Phan Bội Châu cùng nhiều chí sĩ khác, đồng thời học thêm tiếng Hán và tiếng Thái.
Môi trường giáo dục giàu tinh thần dân tộc ấy đã sớm nuôi dưỡng trong anh ý chí đấu tranh và khát vọng giải phóng đất nước.
Được đào tạo và trưởng thành trong phong trào cách mạng
Giữa năm 1925, đồng chí Hồ Tùng Mậu sang Thái Lan gặp cụ Đặng Thúc Hứa và truyền đạt chỉ thị của Nguyễn Ái Quốc về việc tuyển chọn con em Việt kiều yêu nước sang Quảng Châu đào tạo lâu dài, chuẩn bị cho việc xây dựng tổ chức Thanh niên Cộng sản tại Việt Nam.
Lê Hữu Trọng là một trong tám thiếu niên được lựa chọn. Tại Quảng Châu, anh được Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, giáo dục. Để giữ bí mật, các thiếu niên đều lấy họ Lý, coi nhau như người trong cùng một gia đình. Từ đó, Lê Hữu Trọng mang tên mới là Lý Tự Trọng và tham gia tổ chức “Thiếu niên tiền phong Việt Nam” – mô hình tổ chức thanh thiếu niên cộng sản đầu tiên của cách mạng nước ta.
Sau thời gian rèn luyện, anh sử dụng thành thạo tiếng Trung và được giao nhiệm vụ liên lạc cho Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tại Quảng Châu.
Hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn và sự hy sinh bất khuất
Giữa năm 1929, Lý Tự Trọng được cử về nước, hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn. Anh tham gia nhiều nhiệm vụ quan trọng, đảm trách công tác liên lạc trong và ngoài nước cho Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời nghiên cứu phong trào thanh niên để chuẩn bị thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản.
Năm 1931, anh bị thực dân Pháp bắt giam. Dù phải chịu những đòn tra tấn tàn khốc, người chiến sĩ trẻ vẫn giữ vững khí tiết, tuyệt đối không khai báo. Khi bị kết án tử hình, Lý Tự Trọng mới chưa đầy 17 tuổi.
Trong những ngày cuối cùng nơi xà lim chờ án chém, anh vẫn giữ tinh thần lạc quan, niềm tin sắt son vào thắng lợi của cách mạng. Dù bị xiềng xích, anh vẫn tập thể dục, đọc “Truyện Kiều”, động viên những người trẻ khác vững chí. Tinh thần hiên ngang ấy khiến cả cai ngục cũng phải kính nể và gọi anh bằng cái tên “Ông Nhỏ”.
Biểu tượng bất diệt của lý tưởng thanh niên
Cuộc đời Lý Tự Trọng tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn sâu đậm. Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên ấy trở thành hình mẫu rực sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên trung và tinh thần dấn thân vì dân tộc.
Lời nói trước tòa án đại hình: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác…” đã trở thành kim chỉ nam, soi đường cho các thế hệ thanh niên Việt Nam trong mọi giai đoạn lịch sử.
Kim chỉ nam phụng sự Tổ quốc qua các thời kỳ
Noi theo tấm gương Lý Tự Trọng, các thế hệ thanh niên đã đoàn kết dưới ngọn cờ của Đảng, góp phần làm nên Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, lớp lớp thanh niên đã lên đường với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, góp phần giành độc lập và thống nhất non sông.
Trong dòng chảy lịch sử ấy, nhiều tấm gương anh dũng đã xuất hiện như Trần Văn Ơn, Võ Thị Sáu, La Văn Cầu, Cù Chính Lan, Nguyễn Thị Chiên, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện… cùng hàng triệu đoàn viên tham gia các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong”.
“Thế hệ trẻ hôm nay cần kế tục trung thành và xuất sắc con đường cách mạng mà cha anh để lại. Thấm nhuần giá trị của hòa bình, độc lập, tự do, tuổi trẻ phải không ngừng học tập, lao động, sáng tạo để xây dựng đất nước phát triển, sánh vai cùng các cường quốc năm châu. Đó là con đường duy nhất, không có lối rẽ nào khác.”
– Ông Vũ Trọng Kim, nguyên Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Cựu TNXP Việt Nam
Ông Vũ Trọng Kim cũng nhấn mạnh rằng, lý tưởng của Lý Tự Trọng không chỉ đúng trong chiến tranh mà còn nguyên giá trị cho hôm nay và mai sau, trở thành định hướng bền vững cho tuổi trẻ phụng sự Tổ quốc.
Tuổi trẻ hôm nay với khát vọng xây dựng đất nước
Tiếp nối tinh thần ấy, thế hệ trẻ hiện nay đang không ngừng học tập, rèn luyện, lao động sáng tạo trên mọi lĩnh vực, chung sức hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc vào năm 2045 theo định hướng của Đại hội XIII.
Với nhiều bạn trẻ, lời nói của Lý Tự Trọng vẫn là điểm tựa tinh thần, giúp họ ý thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong công cuộc bảo vệ và phát triển đất nước.
Nhiều gương mặt trẻ tiêu biểu hôm nay đang nỗ lực đổi mới tư duy, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa – lịch sử dân tộc, đồng thời tiên phong trong sáng tạo, chuyển đổi số, liên kết sản xuất, đưa trí tuệ và khát vọng Việt Nam vươn ra thế giới.
Tinh thần Lý Tự Trọng vì thế vẫn luôn sống động, tiếp tục thắp lửa cho các thế hệ thanh niên trên hành trình cống hiến, dựng xây một Việt Nam giàu mạnh và bền vững.
Nguồn: Báo Tiền Phong
