Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân là biểu tượng tiêu biểu của ý chí kiên cường, tinh thần chiến đấu quả cảm và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của anh đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, gắn liền với khẩu lệnh bất hủ: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”.
Quê hương và tuổi thơ gian khó
Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, trong một gia đình nông dân nghèo. Cuộc sống sớm thiếu thốn đã rèn giũa cho anh nghị lực và ý chí bền bỉ ngay từ khi còn nhỏ.
Mới 7 tuổi, Nguyễn Viết Xuân đã phải đi ở, bế em cho một người bà con xa để kiếm miếng ăn. Quãng đời lam lũ ấy kéo dài suốt gần 10 năm, để lại nhiều nhọc nhằn nhưng cũng hun đúc trong anh tinh thần chịu đựng, giàu lòng thương người và khát vọng vươn lên.
Gia nhập quân đội và trưởng thành trong khói lửa chiến tranh
Vừa tròn 18 tuổi, từ vùng tạm chiếm, Nguyễn Viết Xuân vượt ra vùng giải phóng, tự nguyện xin nhập ngũ. Năm 1952, anh chính thức trở thành chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam và được biên chế vào một trung đoàn pháo cao xạ.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của anh đã lập nhiều chiến công xuất sắc, bắn rơi hàng chục máy bay của thực dân Pháp, góp phần quan trọng vào thắng lợi lịch sử của dân tộc. Chính trong những trận chiến ác liệt ấy, anh được chứng kiến tấm gương chiến đấu kiên cường của người chỉ huy – đồng chí Nguyễn Khắc Vỹ.
Trong một trận đánh, giữa mưa bom bão đạn, đồng chí Nguyễn Khắc Vỹ vẫn hiên ngang đứng trên hầm pháo, chỉ huy đơn vị chiến đấu và hô vang mệnh lệnh: “Nhằm thẳng vào máy bay bổ nhào, bắn!”. Sau đó, người chỉ huy anh dũng hy sinh. Hình ảnh và tinh thần của đồng chí đã để lại ấn tượng sâu sắc, trở thành động lực để Nguyễn Viết Xuân không ngừng rèn luyện, phấn đấu.
Nhờ lập trường vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao, anh được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam, lần lượt đảm nhiệm chức vụ Chính trị viên phó rồi Chính trị viên đại đội pháo cao xạ.
Chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc
Năm 1964, với quân hàm Thiếu úy, Nguyễn Viết Xuân đưa đơn vị pháo cao xạ lên khu vực miền Tây Quảng Bình, làm nhiệm vụ bảo vệ bầu trời miền Bắc trước sự đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.
Trong những ngày chiến đấu căng thẳng, anh luôn có mặt ở những vị trí nguy hiểm nhất, trực tiếp chỉ huy bộ đội chiến đấu. Bên tiếng đạn pháo rền vang, khẩu lệnh dõng dạc của người chính trị viên liên tục vang lên: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. Dưới sự chỉ huy của anh, đơn vị đã bắn rơi nhiều máy bay phản lực F-100 của địch.
Sự hy sinh anh dũng và khẩu lệnh bất tử
Trong một trận đánh ác liệt, khi nghe tiếng máy bay địch lao tới, Nguyễn Viết Xuân vội chạy về sở chỉ huy để truyền lệnh chiến đấu. Không may, anh trúng đạn vào đùi, ngã xuống hầm pháo, chân bị dập nát nghiêm trọng.
Dù bị thương nặng, anh vẫn nghiến răng chịu đựng, không kêu la, ra hiệu giữ im lặng, không cho báo tin để tránh ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của đơn vị. Khi y tá đến băng bó, anh kiên quyết yêu cầu cắt bỏ chân để không làm vướng nhiệm vụ và dặn dò giấu kín phần chân đã cắt.
Sau khi phẫu thuật trong điều kiện chiến trường vô cùng thiếu thốn, anh xin một chiếc khăn để ngậm vào miệng, tiếp tục chịu đựng cơn đau dữ dội. Xúc động trước tinh thần bất khuất ấy, người y tá đã hô vang kêu gọi toàn đơn vị chiến đấu trả thù cho chính trị viên.
Các khẩu pháo đồng loạt rung chuyển, tạo thành lưới lửa dày đặc, bắn rơi thêm một máy bay F-100 của địch, buộc tốp máy bay còn lại phải tháo chạy. Khi bầu trời yên tĩnh trở lại, đồng đội đưa anh vào bệnh viện, nhưng do vết thương quá nặng, Nguyễn Viết Xuân đã anh dũng hy sinh vào ngày 18/11/1964.
Giá trị lịch sử và tinh thần bất diệt
Khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” của Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân đã trở thành mệnh lệnh chiến đấu bất tử, biểu tượng cho ý chí kiên cường, tinh thần quyết chiến quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tên tuổi và sự hy sinh của anh mãi mãi khắc sâu trong lịch sử dân tộc, trở thành tấm gương sáng ngời để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân noi theo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
